แนวทางปฏิบัติในการดำเนินการวิจัยในมนุษย์ด้านพฤติกรรมศาสตร์ สังคมศาสตร์ และมนุษยศาสตร์ ลงวันที่ 18 มีนาคม 2564

1. คำนิยามที่เกี่ยวข้อง

• ผู้วิจัย บุคคลหรือคณะบุคคลที่ดำเนินการวิจัยในมนุษย์
• ผู้รับการวิจัย บุคคลที่สมัครใจเข้าร่วมและให้ความยินยอม
• ความปลอดภัย ต้องคุ้มครองสิทธิ ความเป็นส่วนตัว และไม่ก่อให้เกิดอันตราย
• สถาบัน หน่วยงานหรือองค์กรที่ดำเนินโครงการวิจัย

2. โครงการวิจัยที่ต้องได้รับการพิจารณาเห็นชอบจากคณะกรรมการจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์

ได้แก่โครงการที่

1. มีการกระทำที่อาจก่อผลกระทบต่อร่างกาย จิตใจ หรือข้อมูลส่วนบุคคล
2. มีการทดลองพฤติกรรมศาสตร์ จิตวิทยา หรือสังคมศาสตร์ที่กระทบต่อผู้เข้าร่วม
3. มีการเก็บข้อมูลอ่อนไหว เช่น สุขภาพ พฤติกรรมทางเพศ รายได้ ความเชื่อทางศาสนา
4. มีผลกระทบต่อสิทธิ เสรีภาพ หรือก่อให้เกิดความเสียหายต่อผู้เข้าร่วม
5. มีการใช้ข้อมูลส่วนบุคคลที่อยู่ภายใต้กฎหมายคุ้มครองข้อมูล
6. มีความเสี่ยงต่อชื่อเสียงหรือผลกระทบทางการเงินของผู้เข้าร่วม
7. โครงการอื่น ๆ ตามที่ สกสว. กำหนด

3. โครงการที่ไม่จำเป็นต้องขอความเห็นชอบจากคณะกรรมการจริยธรรม

เช่น

1. โครงการที่ไม่ก่อผลกระทบต่อร่างกาย จิตใจ หรือสิทธิขั้นพื้นฐานของผู้เข้าร่วม
2. การเก็บข้อมูลที่ไม่สามารถระบุตัวตนของบุคคลได้
3. การสัมภาษณ์หรือแบบสอบถามทั่วไปที่ไม่กระทบสิทธิหรือเสรีภาพ
4. การวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการสังเกตพฤติกรรมในพื้นที่สาธารณะโดยไม่ระบุตัวตน
5. การวิจัยที่ใช้ข้อมูลรอง (secondary data) ที่ไม่สามารถระบุตัวบุคคลได้
6. การประเมินการเรียนการสอนหรือการอบรมทั่วไปที่ไม่กระทบสิทธิ
7. โครงการอื่น ๆ ตามที่ สกสว. กำหนด

4. หลักการดำเนินการวิจัย

• ต้องได้รับ ความยินยอมโดยสมัครใจ จากผู้เข้าร่วม
• ต้องมี มาตรการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล และความลับ
• ห้ามมีการบังคับหรือกดดันผู้เข้าร่วม
• ต้องให้สิทธิผู้เข้าร่วมในการถอนตัวโดยไม่เสียสิทธิใด ๆ
• ผู้วิจัยต้องปฏิบัติตาม กฎหมายและข้อบังคับ ที่เกี่ยวข้อง

5. บทบาทของสถาบันและหน่วยงาน

• สถาบันต้องจัดให้มี คณะกรรมการจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์
• กำกับดูแลให้โครงการวิจัยปฏิบัติตามแนวทางนี้
• จัดให้มีการอบรมและสนับสนุนผู้วิจัย

6. ข้อพึงระวังเพิ่มเติม

• ต้องป้องกันไม่ให้ผู้เข้าร่วมได้รับผลกระทบทางกาย จิตใจ หรือสังคม
• ต้องให้ข้อมูลที่เพียงพอ ชัดเจน และเป็นธรรมก่อนการเข้าร่วม
• หากมีข้อสงสัย ต้องเสนอให้ สกสว. พิจารณา

สรุปได้ว่า แนวทางปฏิบัติเน้นการคุ้มครองสิทธิและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของผู้เข้าร่วมวิจัย การปฏิบัติตามหลักจริยธรรม ความสมัครใจ ความปลอดภัย และการปกปิดข้อมูลส่วนบุคคล โดยต้องผ่านการพิจารณาของคณะกรรมการจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์หากโครงการมีความเสี่ยงหรือกระทบสิทธิขั้นพื้นฐานของผู้เข้าร่วม

ข้อมูลจาก เฟสบุ๊ค ศ.น.ท.ดร.สุมิตร สุวรรณ
อาจารย์ประจำหลักสูตรปริญญาโทและเอก สาขาวิชาบริหารการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์และพัฒนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน